Tarihi maliyet ile cari değer aynı ölçüm tarihi değildir

Bir kalemin yanında duran tutar, iki günden birinin bilgisini taşır. Tutarın büyüklüğü günü söylemez. Tarihi maliyet ölçümü, varlık, yükümlülük ve ilgili gelir ile gider hakkında parasal bilgi sağlar. Bu bilgi, en azından kısmen, bunları doğuran işlem veya diğer olayın fiyatından gelir. Cari değer ölçümü, aynı kalemler hakkında bilgiyi, ölçüm tarihindeki koşulları yansıtacak şekilde güncellenmiş olarak kullanır. Ağırlık birinde doğuran fiyatın günündedir. Diğerinde ölçüm gününün koşullarındadır.

İki tutar yan yana durduğunda günleri karışabilir. Biri, kalemi doğuran işlem veya olaya bakar. Diğeri, ölçümü yaptığınız günün koşullarına bakar. Kavramsal Çerçeve bu iki aileyi ayrı paragraflarda kurar. Paragraf 6.4 doğuran fiyatı tutar. Paragraf 6.10 güncellenmiş bilgiyi tutar. Tutarı okurken bilginin hangi günden geldiğini sorarsınız. Ayıran şey, bilginin günüdür.

Tarihi maliyet nereye bakar?

Paragraf 6.4 bu ölçüyü, kalemi doğuran işlem veya diğer olayın fiyatına bağlar. Bilgi en azından kısmen o fiyattan gelir. "En azından kısmen" cümlesi, bilginin bütününü tek bir fiyata kilitleyen bir iddia kurmaz. Ağırlık yine doğuran işlemde veya diğer olayda kalır. Malı edinirken oluşan fiyat, borcu üstlenirken oluşan fiyat, bu ailenin baktığı yerdir. Ölçüm gününün koşullarını yansıtan güncel bilgi, bu cümlenin merkezi değildir. O bilgi, cari değer ailesinin cümlesindedir.

Tarihi maliyet, işlemin üstünden zaman geçince kendiliğinden ölçüm gününe yürümez. İşlem günü geride kalır. Ölçüm günü başka bir gün olabilir. Aradaki koşulların değişimini bu esasın merkezinden okumazsınız. Bu esas size, tutarın hangi işlemden veya hangi olaydan kaldığını söyler. Fiyat o günden geliyorsa, parasal bilgi o güne bağlıdır. Daha sonraki bir günün koşulları, doğuran fiyatın yerine yazılmaz. Onları bu ailenin içine alırsanız, paragraf 6.4 ile paragraf 6.10'u aynı güne indirmiş olursunuz.

Çerçeve ölçüyü yalnız varlığa bağlamaz. Yükümlülük de, ilgili gelir de, ilgili gider de bu aileyle ölçülebilir. Çerçeve dördünü aynı cümlede anar. Dördü de, kendi işleminin veya onu doğuran diğer olayın fiyatından, en azından kısmen, parasal bilgi taşıyabilir. Hangi kalemin bu aileyi seçeceği, uygulanan raporlama çerçevesine ve o kalemin kendi ölçüm hükmüne bağlıdır. Ailenin baktığı gün, seçimden bağımsız olarak, doğuran fiyatın günüdür. Siz bir satırda tarihi maliyet gördüğünüzde, tutarın yanında o fiyatın gününü ararsınız.

İşlem birden fazla parçadan oluşmuş olabilir. Edinmenin bedeli, o işleme bağlanan fiyat, işlemin kendi bilgisi içinde durur. Sonraki bir yılda oluşan ve yalnız ölçüm gününün koşullarını yansıtan yeni bir fiyat, o işlemin bilgisi değildir. Onu tarihi maliyetin merkezine yazarsanız, doğuran gün ile ölçüm gününü karıştırırsınız. Paragraf, bilgiyi doğuran fiyatla kurar. Güncellenmiş koşullar başka paragraftadır. İki paragrafı tek hücrede toplarsanız, tutarın işlemden mi yoksa ölçüm gününden mi geldiği kaybolur.

Cari değer nereye bakar?

Paragraf 6.10 cari değeri, ölçüm tarihindeki koşulları yansıtmak için güncellenmiş bilgiyle kurar. Ağırlık, doğuran işlemin gününde durmaz. Ağırlık, ölçümün yapıldığı gündedir. Güncellenmiş bilgi, varlık, yükümlülük ve ilgili gelir ile gider hakkında parasal bilgi sağlar. İki tutar yan yana göründüğünde, hangi günün koşulunu taşıdıkları bu ayrımdan okunur. Tarihi maliyet ile cari değer, finansal raporlamada kullanılan temel ölçüm yaklaşımlarındandır. Biri doğuran fiyatın gününü, diğeri ölçüm gününün koşullarını taşır.

Güncellenmiş bilgi, işlemi silmez. İşlem durur. Cari değer, o işlemin üstüne ölçüm gününün koşullarını koyar. Bugünkü koşullardan gelen fiyat, alış gününün bedeli sanılmaz. O fiyat, ölçüm gününün bilgisidir. Siz ölçüm gününe baktığınızda, doğuran fiyatın hâlâ durduğunu ve cari değerin ona ölçüm gününün koşullarını eklediğini görürsünüz. Eklenen şey, tarihi maliyeti ölçüm gününe taşıyan bir düzeltme değildir. Eklenen şey, cari değer ailesinin kendi bilgisidir.

Cari değer de varlık, yükümlülük, gelir ve gider için bir aile olabilir. Hangi kalemin bu aileyi kullanacağı, uygulanan çerçevenin hükmündedir ve kalemin kendi ölçüm hükmüne bağlıdır. Bir kalem tarihi maliyetle durabilir. Başka bir kalem cari değerle durabilir. Hangi satırın hangisini kullandığı, o hükmün metnindedir. Cari değerin baktığı gün, ölçüm günüdür. Ölçümü yaptığınız gün, tablonun kapandığı gün olabilir. Olmayabilir de. Cari değerin cümlesi, ölçüm tarihindeki koşulları söyler. Hangi tarihin ölçüm tarihi olduğunu, uyguladığınız hüküm söyler.

Bir kalem seçilen esasa göre ölçülür. İki esas, aynı kalemde toplanacak iki tutar hâline gelmez. Hücreyi ayırırsınız. Birinde, en azından kısmen doğuran işlem veya diğer olayın fiyatından gelen parasal bilgi durur. Diğerinde, ölçüm gününe göre güncellenmiş bilgi durur. İkisi aynı kaleme bakabilir. Aynı günü söylemezler. Tutarları toplamak, iki aileyi tek ölçü yapmak olur. Çerçeve aileleri ayrı tanımlar. Siz de tutarı, seçilen ailenin günüyle okursunuz.

Dönem kapandığında aynı kalemin yanında iki tarih durabilir. Biri, kalemi doğuran işlem veya diğer olayın tarihidir. Diğeri, ölçümün tarihidir. İkisini tek tarihe indirirseniz, tutarın hangi bilgiyi taşıdığını kaybedersiniz. Tarihleri yan yana bırakırsınız. Tutar, kendi tarihinin ölçüsünde okunur. Bir sonraki ölçümde cari değer, o yeni ölçüm tarihinin koşullarına göre güncellenmiş bilgiyi kullanır. Tarihi maliyet, doğuran fiyatın gününde kalır. Güncelleme, tarihi maliyeti ölçüm gününe taşımaz. Güncelleme, cari değer ailesinin işidir. İşlemin bilgisi bir yerde, ölçüm gününün bilgisi başka yerde durur.

Hangi ailenin seçileceği, uygulanan raporlama çerçevesinin ve kalemin kendi ölçüm hükmünün işidir. Paragraf 6.4, bilgiyi doğuran işlem veya diğer olayın fiyatına bağlar. Paragraf 6.10, ölçüm gününün koşullarına göre güncellenmiş bilgiyi kullanır. İşlem geride kalmış olabilir. Ölçüm başka bir gündür. O günün koşullarından gelen fiyatı, işlemin bedeli diye yazarsanız iki aileyi tek aile yaparsınız. Aileleri ayrı bırakırsınız. Varlık, yükümlülük, gelir ve gider bu iki aileyle ölçülebilir. Aile, kalemin cinsinden çok, bilginin hangi günden geldiğiyle anlaşılır. İki tutar yan yana durabilir. Aynı günü söylemezler.